Vergi Süreçleri

Stopaj Nedir? Hangi Durumlarda Ne Zaman Ödenir?

Stopaj Nedir? Hangi Durumlarda Ne Zaman Ödenir?

Muhasebe süreçlerinde adı en çok geçen ödemelerden biri olan stopaj, dikkatle takip edilmesi gereken bir vergi biçimi. Her işletmenin oranları ve dönemleriyle ilgili ayrıntılı bilgiye sahip olması gereken bu süreçteki tüm detayları bir araya topladık.

Sözcük anlamı olarak “kaynaktan kesme” olarak tanımlanan stopaj uzun yıllardır tahsil edilen bir vergi kalemi olarak muhasebe süreçlerinde yer alıyor. Gelir İdaresi Başkanlığının vergi tahsilini daha hızlı ve garantili olarak gerçekleştirmesini sağlayan bu yöntemle gelir, meydana gelir gelmez devlet tarafından gelirin kaynağından kesiliyor. Böylece özellikle düşük tutarlı matrahların vergilendirilmesinin garanti altına alınması sağlanıyor.

Kısaca anlatmak gerekirse bu vergi biçimi Gelir ve Kurumlar Vergisine tabi kazançlara ilişkin tutarın ilgililere ödenmesi noktasında kaynakta kesilen ve o ilgili adına vergi dairesine yatırılan bir vergi olarak tanımlanabilir. Ticari kazançlarda kanunda belirtilen tutarda ödenen bu vergi, yapılan ödemenin içerisinden stopaj vergisi kesilmesiyle gerçekleştiriliyor. Genel olarak işletmeler dönem sonunda gelir ve giderlerini topluyor, kâr ya da zararlarını tespit ediyor ve bu kâr üzerinden hesaplanan vergi, işletme tarafından izleyen yılda devlete beyan ediliyor. Örneğin 2020 yılının sonunda işletmenin kârı üzerinden hesaplanan vergi tutarı 2021 yılında devlete ödeniyor. Ancak stopaj vergisi, doğduğu anda kesiliyor ve gelir vergisi stopajı olarak adlandırılıyor.

Hangi Durumlarda Stopaj Ödenir?

Stopaj vergisi ile ilgili tüm ayrıntılar Gelir Kanunu’nda açıkça belirtiliyor. Buna göre kanunun 94. Maddesi ve Kurumlar Vergisinin 15 ile 30. Maddelerinde detaylarıyla yer alan ödeme türleri bulunuyor. Konuyla ilgili ayrıntılarda ödeme türlerine göre farklı stopaj oranlarının uygulanması ise en çok dikkat edilmesi gereken konuların başında yer alıyor. Özetle, gelir vergisi ve kurumlar vergisi kesintisinde oranlar değişiklik gösteriyor ve stopaj ödemenin brüt tutarı üzerinden hesaplanıyor.

Aşağıdaki ödeme türlerinde ve oranlarında stopaj vergisi ödeniyor.

  • Personele yapılan ücret ödemesi: İşverenler tarafından yapılan bu ödeme artan oranlı vergi dilimleri halinde ödenir. Bu ödemelerde stopaj oranı %15, %20, %27 ve %35 olarak değişiklik gösterir.
  • Serbest meslek ödemeleri :Hizmet alanlardan yapılan stopaj kesintisi serbest meslek makbuzu sonrasında uygulanır. Burada ödenen stopaj vergisi oranı %20’dir.
  • Gider pusulası: Giderin türü ve kapsamına göre değişen oranlar %2 ile %20 arasında değişir. Kira ödemesi: Kiracılardan yapılan stopaj kesintisi oranı yeni düzenlemelerle %10’dur.
  • Çiftçilerden satın alınan zirai ürünler ve hizmetler için yapılan ödemeler için stopaj kesintisi ürün veya hizmeti alanlardan yapılır. Stopaj oranı ise borsaya tescil ettirilenler de %2, tescil ettirilmeyenler de %4’tür.

Stopaj Ne zaman Ödenir?

Vergi takvimi her yılın başında Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından açıklanıyor ve iki eşit taksit olarak ödeniyor. Kira stopaj hesaplamaları ise her yıl mart ayında beyan ediliyor. Gelir vergisi stopaj ödemesi ise her yıl mart ve temmuz aylarında gerçekleştiriliyor.

Stopaj Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Brüt ücret üzerinden hesaplanan stopaj vergilerinde yapılan ödeme türünün oranı değişiklik gösterir. Bir işletmenin serbest meslek makbuzuyla yaptırdığı bir iş için brüt ödemesi üzerinden %20 stopaj kesintisi yapılıyor. Bu durumda 5.000 TL’lik bir iş için 4.000 TL işi yapan kişiye ödenirken 1.000 TL maliye kurumuna ödeniyor. Kira stopajında ise ödeme şeklinde farklılık bulunuyor. Kira stopajı kiralayan değil kiracı tarafından ödeniyor. İşyeri olarak kiralanan yerlerde alınan stopaj vergisinde sorumluluk kiracıda bulunuyor. Vergi stopajı ile aynı olan tek noktası ise kira stopajında brüt ücret üzerinden belirli oranda hesaplanarak ödenmesi oluyor.

Başa Dön